Gazze'de Kitaplar Yıkımdan Kurtarılıp Çocuklara Ulaştırılıyor

Gazze'de bir grup kitap tutkunu, bölgenin edebi mirasını soykırım ortamında yaşatma çabası içinde. Savaşın yol açtığı yaygın yıkım nedeniyle kitaplar nadir bulunan bir meta haline geldi. UNICEF'e göre Gazze Şeridi'ndeki okul binalarının yaklaşık yüzde 98'i yıkıldı veya hasar gördü.

Ekim 2023'te başlayan savaştan bu yana yaklaşık 700.000 çocuk düzenli yüz yüze eğitimden mahrum kalırken, kitaplar çocukların öğrenmeyle yeniden bağlantı kurması için hayati bir yol sunuyor. Ekim 2025'ten bu yana süren göreceli ateşkes döneminde, kurtarılan kitaplar ikinci bir hayata kavuşmaya başladı.

Öne çıkanlar

• Gazze'de gönüllüler, yıkılan binaların enkazından kitapları kurtarıp onarıyor.
• Kurtarılan kitaplar, çocukların eğitimle yeniden buluşması için önemli bir araç haline geldi.
• Kitap kurtarma ve onarım maliyetleri, bölgedeki kuşatma nedeniyle önemli ölçüde arttı.
• Bazı kitaplar, hasarlı olsalar bile savaşın tanığı olarak saklanıyor.
• Yeni kurulan kütüphaneler aracılığıyla kitaplar halka ve özellikle çocuklara ulaştırılıyor.

Ayrıntılar

Beyt Lahiya'dan 54 yaşındaki Muhammed Saad, 35 yılı aşkın süredir kitap topluyor ve savaş öncesinde kütüphanesinde 50.000 ila 100.000 arasında kitap bulunduğunu tahmin ediyordu. 16 kez yerinden edildikten sonra evinin enkazından yaklaşık 12.000 kitabı kurtarmayı başardı. Saad, bu kitapları Deyr el-Balah'a taşıyarak burada "Athar" adını verdiği bir çadır kütüphane kurdu. Oğluyla birlikte binlerce kitabı temizleyip onarıyorlar.

Kütüphaneye her gün çocuklar gelerek hikayeler arıyor. Kitaplar, çoğu aile için karşılanamaz hale geldiğinden, 5 ila 15 şekel (yaklaşık 1.63-4.89 dolar) gibi sembolik fiyatlarla satılıyor. Ancak çadır içindeki kitaplar güneş, sıcak, nem ve yağmur gibi doğal koşullara karşı savunmasız kalıyor.

Kuzey Gazze'den 30 yaşındaki Omar Hamad da yıkılan kütüphanelerden kitap arayışında. Ekibiyle birlikte yaklaşık 3.000 kitap kurtardıklarını belirtiyor. Kurtarılan kitaplar arasında 1956'da basılmış "Filistin Felaketi" de bulunuyor. Kitapların uzman restorasyon gerektirenleri için 71 yaşındaki ciltçi Jameel Mikdad'dan yardım alıyorlar. Mikdad'ın kendi kütüphanesi ve matbaası yıkılmış olsa da, sınırlı kaynaklarla çalışmaya devam ediyor. Beyaz tutkal gibi malzemelerin fiyatı savaş öncesi 30-35 şekelden (yaklaşık 9.78-11.48 dolar) 450-500 şekele (yaklaşık 146.74-163.05 dolar) yükseldi.

Neden önemli?

Bu çabalar, Gazze'deki çocukların eğitimle yeniden bağlantı kurmasına ve kültürel mirasın korunmasına yardımcı oluyor. Savaşın yıkıcı etkilerine rağmen, kitaplar aracılığıyla bilgiye erişimin sürdürülmesi ve okuma alışkanlığının canlı tutulması, gelecek nesiller için umut kaynağı oluşturuyor. Ayrıca, hasarlı kitapların savaşın tanığı olarak saklanması, yaşanan trajediyi belgeleme açısından da büyük önem taşıyor.