İran Ekonomisi, ABD-İsrail Savaşı Nedeniyle %10 Daraldı

İran'ın ekonomisi, ABD ve İsrail ile devam eden çatışmaların etkisiyle önemli bir daralma yaşadı. Ülkenin resmi istatistik kurumu verilerine göre, Fars takviminin ilk çeyreğinde (21 Mart - 20 Haziran) gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) yıllık bazda %10,1 oranında küçüldü. Bu dönem, 28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşının ilk aylarını kapsıyor.

Öne çıkanlar

• İran'ın GSYİH'si, Mart-Haziran döneminde yıllık bazda %10,1 küçüldü.
• Petrol ve doğalgaz sektörü, aynı dönemde %26,4'lük bir daralma ile en büyük düşüşü yaşadı.
• ABD'nin deniz ablukası, İran'ın petrol ihracatını önemli ölçüde azalttı.
• Sanayi ve madencilik sektörü %14,7, hizmetler sektörü ise %4,8 oranında geriledi.
• Yıllık enflasyon %69,9'a ulaşırken, işsizlik oranı %9,1'e yükseldi.

Ayrıntılar

Ekonomik daralmanın temel nedeni, ABD'nin uyguladığı ekonomik ve askeri baskılar. Özellikle ülkenin ana döviz kaynaklarından biri olan petrol ve doğalgaz sektörü, geçen yılın aynı dönemine göre %26,4'lük bir düşüşle en büyük zararı gördü. Petrol dışı GSYİH ise %4,6 oranında azaldı. Bu durum, ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının İran'ın ham petrol ihracatını ciddi şekilde kısıtlamasından kaynaklanıyor.

Enerji sektörünün yanı sıra, sanayi ve madencilik %14,7, hizmetler %4,8 ve imalat %2,5 oranında daraldı. Tarım sektörü ise %2,3'lük bir büyüme ile istisna teşkil etti. Ülke zaten yüksek enflasyon (%69,9) ve zayıflayan para birimi (Riyal) gibi zorluklarla mücadele ediyordu. İşsizlik oranı da bahar aylarında %9,1'e çıktı.

Neden önemli?

Bu ekonomik daralma, ABD'nin İran'a yönelik baskı kampanyasının etkili olduğunu gösteriyor. Uzmanlar, savaşların genellikle bir dayanıklılık testi olduğunu belirtiyor. IG Group'tan piyasa analisti Chris Beauchamp, "İran GSYİH'sindeki %10'luk düşüş, ABD'nin rakibi üzerinde baskı kurmada başarılı olduğunun bir işareti" yorumunu yaptı. İranlı yetkililer, savaşın sona ermesi için Katar arabuluculuğuyla ABD'ye bir dizi koşul iletti.