KGAÖ'nün Etkisi Azalıyor: Ermenistan Ayrılırken Eski Müttefikler Bağımsız Ortaklıklar Arıyor

Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ), eski Sovyet müttefikleri üzerindeki etkisini giderek kaybediyor. Ermenistan'ın örgütten fiilen çekilmesi ve diğer üye ülkelerin bağımsız güvenlik ortaklıkları arayışı, Moskova'nın bölgedeki nüfuzunun azaldığına işaret ediyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in başkanlık edeceği KGAÖ Kolektif Güvenlik Konseyi toplantısı, örgütün geleceği ve Ermenistan ile yaşanan gerilimler açısından kritik öneme sahip.

Öne çıkanlar

• Ermenistan, Azerbaycan ile yaşanan Dağlık Karabağ savaşında KGAÖ'nün yeterli destek sağlamadığını belirterek Şubat 2024'ten bu yana örgütün faaliyetlerine katılmıyor.
• Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 5 Kasım'da yaptığı açıklamada "KGAÖ'ye olan ilgimizin süresi doldu" dedi.
• Uzmanlar, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı ve Batı yaptırımlarıyla zayıflamasının, eski Sovyet ülkelerinin bağımsız adımlar atmasına zemin hazırladığını belirtiyor.
• Örgütün gündemindeki tek "gerçek" konunun Afganistan'daki güvenlik durumu olduğu iddia ediliyor; özellikle IŞİD'in Horasan kolunun (ISKP) bölge için tehdit oluşturduğu vurgulanıyor.
• Bazı eski Sovyet ülkeleri, Türkiye liderliğindeki Türk Devletleri Teşkilatı gibi yeni askeri işbirliği formatlarına yöneliyor.

Ayrıntılar

Ermenistan, 2020'deki Dağlık Karabağ savaşında KGAÖ'nün temel prensibi olan karşılıklı yardımlaşmayı yerine getirmediğini savunuyor. Rusya ve diğer üye ülkeler (Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan) Ermenistan'a askeri destek sağlamadı. Bu durum, Erivan'ın örgüte olan güvenini sarsarak AB üyeliği arayışı gibi Batı yanlısı adımlar atmasına neden oldu.

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Ermenistan'ın KGAÖ faaliyetlerine "fiilen katılmadığını" doğruladı. Uzmanlar, Ermenistan'ın bu adımlarının, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşıyla meşgul olması ve Batı yaptırımlarıyla zayıflamasından faydalandığını belirtiyor. Moldova merkezli uzman Galiya İbragimova, Ermenistan'ın oy haklarının elinden alınması girişimlerini "gösterişli bir kırbaçlama" olarak nitelendirdi.

Orta Asya ülkeleri de Rusya'dan uzaklaşma eğiliminde. Özbekistan, KGAÖ'ye yeniden katılmayı reddederken, Azerbaycan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan gibi ülkeler Türkiye liderliğindeki Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında ortak askeri tatbikatlar düzenliyor. Rusya'nın, bu "sadakatsizlik" işaretlerine karşı şimdilik sadece sözlü tepki verebildiği belirtiliyor.

Neden önemli?

KGAÖ'nün zayıflaması, Rusya'nın eski Sovyet coğrafyasındaki geleneksel nüfuzunun azaldığını gösteriyor. Bu durum, bölgedeki güç dengelerini değiştirerek Orta Asya ve Güney Kafkasya ülkelerinin daha bağımsız dış politikalar izlemesine olanak tanıyor. Ayrıca, IŞİD'in Horasan kolu gibi terör örgütlerinin Afganistan'dan kaynaklanan tehditleri, KGAÖ'nün bölgedeki güvenlik boşluğunu doldurma yeteneğini sorgulatıyor ve yeni güvenlik işbirliği modellerinin önemini artırıyor.