Üç Yıllık Savaş Gazze'yi Tanınmaz Hale Getirdi: Ekonomi, Eğitim ve Sağlık Çöktü

İsrail'in Hamas liderliğindeki 7 Ekim 2023 saldırısına yanıt olarak Gazze'ye başlattığı savaşın üzerinden üç yıl geçti. Bu süreçte, Filistin yerleşim bölgesi tanınmayacak kadar değişti. Sürekli hava ve kara saldırıları, Gazze Şeridi'nin büyük bir bölümünü yerle bir etti, evleri ve mahalleleri yıktı, altyapıyı ve temel hizmetleri ağır şekilde tahrip etti.

Savaş, yaklaşık iki milyon insanın hayatını altüst etti. Gazze Sağlık Bakanlığı'na göre, 74.245'ten fazla Filistinli hayatını kaybetti. Ekim 2025'te ilan edilen ateşkes, acıları dindirmedi; ateşkes sonrası 1.462 Filistinli daha öldürüldü.

Öne çıkanlar

• Gazze ekonomisinin yüzde 92'si hasar gördü veya yok oldu, işsizlik yüzde 78'e ulaştı.
• Eğitim sistemi çöktü; okulların yüzde 98'i hasar gördü veya yıkıldı, 700.000 çocuk üç yıldır düzenli eğitime erişemiyor.
• Sağlık sistemi ağır darbe aldı; 36 hastanenin sadece 19'u kısmen çalışıyor ve ciddi malzeme sıkıntısı yaşanıyor.
• Nüfusun yüzde 94'ü barınma ve temel ev eşyalarına acil ihtiyaç duyuyor, yüzde 65'i çadırlarda veya derme çatma barınaklarda yaşıyor.
• Gazze'nin yaklaşık yüzde 70'i İsrail askeri kontrolü ve erişim kısıtlamaları altında, Filistinliler giderek küçülen bir alana sıkışıyor.

Ayrıntılar

Birleşmiş Milletler'e (BM) göre, Eylül ayında Gazze nüfusunun yüzde 94'ü acil barınma ve temel ev eşyalarına ihtiyaç duyuyordu. Hanelerin yüzde 65'i ise çadırlarda veya derme çatma barınaklarda yaşıyor. Su güvensizliği Ağustos başında yüzde 91'e yükselirken, elektrik şebekesi çalışmıyor ve jeneratörlere bağımlılık artıyor. Hasarlı yollar ve iletişim ağları ulaşımı, telefon/internet erişimini ve temel hizmetlere ulaşımı zorlaştırıyor.

BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Eylül ayında Gazze'deki ekonomik kuruluşların yüzde 92'sinin hasar gördüğünü veya yıkıldığını tahmin etti. İşsizlik yüzde 78'e fırladı. Kişi başına düşen GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 2025'te 212 dolar olup, 2022 seviyesinin yaklaşık yüzde 17'sine geriledi. Tarım ve sanayi üretimi 2022 seviyesinin sadece yüzde 6'sında seyrederken, inşaat yüzde 1'e düştü. Fiyatlar, Ekim 2023 öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 200 üzerinde seyrediyor.

UNICEF'e göre, okulların yaklaşık yüzde 98'i hasar gördü veya yıkıldı. Nisan 2026 itibarıyla, 4 ila 17 yaş arasındaki 700.000 çocuk neredeyse üç yıldır yüz yüze eğitimden mahrum kaldı. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre, Gazze'deki 36 hastanenin tamamı hasar gördü ve sadece 19'u kısmen işlev görüyor. Bu tesisler, temel ilaç, tıbbi ekipman ve yakıt sıkıntısı çekiyor.

Neden önemli?

Gazze'deki savaş, sadece fiziksel yıkımla kalmayıp, bölgedeki yaşamın her yönünü kökten değiştirdi. Ekonomi, eğitim, sağlık ve altyapının çöküşü, iki milyondan fazla insanın günlük yaşamını hayatta kalma mücadelesine dönüştürdü. Bu durum, uzun vadeli insani ve sosyal sonuçlar doğurarak, tüm bir neslin geleceğini tehdit ediyor ve bölgenin yeniden inşası için devasa bir çaba gerektiriyor.