İran, Hürmüz Boğazı'nı Yedi Günde Yeniden Açma Planı Sundu

İran, ABD'ye Hürmüz Boğazı'nı yedi gün içinde yeniden açma planı sunduğunu açıkladı. Bu teklif, ABD'deki ara seçimler öncesinde yüksek akaryakıt fiyatlarının Başkan Trump üzerindeki baskısını artırdığı bir döneme denk geliyor. Katar, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda New York'ta iki ülke arasında mesaj alışverişini kolaylaştırıyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi, Washington'ın teklifi kabul etmesi halinde bu zaman çizelgesinin hemen başlayabileceğini belirtti. Her iki taraf da Katar'ın arabuluculuğundaki dolaylı temasları olumlu bulsa da, yedi aya yaklaşan savaşta henüz diplomatik bir atılımdan söz edilmiyor.

Öne çıkanlar

• İran, Hürmüz Boğazı'nı yedi gün içinde yeniden açmak için ABD'ye bir plan sundu.
• Katar, New York'taki BM Genel Kurulu'nda iki ülke arasında arabuluculuk yapıyor.
• İran, boğazın yönetiminde kendisi ve Umman'a ana rol verilmesini, ardından daha geniş barış görüşmelerine geçilmesini istiyor.
• ABD ise İran'ın nükleer programının hemen görüşülmesini talep ediyor.
• Analistler, İran'ın bu teklifle ABD'deki ara seçimler öncesinde Trump yönetimi üzerinde baskı kurmaya çalıştığını belirtiyor.

Ayrıntılar

İran Dışişleri Bakanı Arağçi, New York'ta gazetecilere yaptığı açıklamada, İran'ın planını aracı kurumlar aracılığıyla ABD'ye ilettiğini doğruladı. Arağçi, "Belirli koşullar yerine getirilirse, yedinci günün sonunda Hürmüz Boğazı açılır ve barış görüşmeleri yeniden başlar" dedi. Detay vermedi ancak teklifin, Haziran ayında İran ile ABD arasında imzalanan ve çatışmayı kısa süreliğine hafifleten ancak daha sonra bozulan 17 Haziran mutabakat zaptına (MoU) benzediğini ifade etti.

Haziran anlaşması kapsamında İran, barış görüşmeleri için tanınan 60 günlük süre boyunca gemilerin boğazdan geçişine ücretsiz izin vermişti. Ancak yeni teklifin aynı düzenlemeyi içerip içermediği veya Washington'ın yedi günlük süre başlamadan önce hangi adımları atması gerektiği belirtilmedi. Analistler, İran'ın boğazın kontrolünü tamamen bırakmasının pek olası olmadığını, zira boğazın ülkenin ekonomik olarak toparlanması için kilit bir rol oynadığını düşünüyor.

Neden önemli?

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'nden petrol ve gaz ihracatı için hayati bir güzergah olup, nakliyedeki aksaklıklar enerji fiyatlarını küresel çapta artırmaktadır. ABD'deki ara seçimler yaklaşırken, boğazın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşma, Trump'a seçmenler sandık başına gitmeden önce akaryakıt fiyatlarını düşürme şansı verebilir ve Cumhuriyetçi Parti'ye seçim öncesi önemli bir destek sağlayabilir. Ancak ABD, nükleer program dahil tüm konuların tek bir paket halinde ele alınmasını isterken, İran konuları ayırmakta ısrar ediyor, bu da bir anlaşmaya varılmasını zorlaştırıyor. Trump ise seçimlerin kendi karar alma süreçlerini etkilemediğini ve İran'ın nükleer silaha sahip olmasına asla izin vermeyeceğini belirtiyor.