Türkiye, COP31 Zirvesi'ne Ev Sahipliği Yaparken Fosil Yakıt Bağımlılığıyla Mücadele Ediyor

Türkiye, 2026 BM İklim Zirvesi'ne (COP31) Antalya'da ev sahipliği yaparken, küresel sera gazı emisyonlarını azaltma çağrısı yapıyor. Ülke, yenilenebilir enerji kapasitesini hızla artırsa da fosil yakıtlara olan yüksek bağımlılığı nedeniyle eleştirilerin hedefi oluyor.

Öne çıkanlar

• Türkiye, 2022'den bu yana 33 gigawatt'tan fazla batarya depolama projesini onayladı ve bu, Avrupa'daki en büyük batarya projeleri arasında yer alıyor.
• Rüzgar ve güneş enerjisi, on yıl öncesine göre %4,5'ten günümüzde Türkiye'nin elektrik ihtiyacının %22'sini karşılıyor.
• Ancak son on yılda kömüre dayalı elektrik üretimi yaklaşık üçte bir oranında arttı ve 2024'te Almanya ve Polonya'yı geride bıraktı.
• Türkiye, kömürden çıkış tarihi belirlememiş az sayıdaki sanayileşmiş ülkeden biri.
• Ülke, küresel ekonomilerde elektrifikasyonu %20'den 2035'e kadar %35'e çıkarmayı hedefleyen "35x35" küresel elektrifikasyon taahhüdünü başlattı.

Ayrıntılar

Türkiye, yenilenebilir enerji alanında önemli adımlar atsa da, kömür kullanımı ülkenin iklim hedeflerine ulaşmasını zorlaştırıyor. Küresel çevre ağı 350.org'dan Efe Baysal, kömürün Türkiye elektrik piyasasındaki konumunun giderek belirsizleştiğini belirtiyor. Çevre örgütü Beyond Fossil Fuels'a göre, son on yılda Türkiye'deki yeni kömür projelerinin yaklaşık %97'si iptal edildi.

Ancak İstanbul Politikalar Merkezi'nden Ümit Şahin, Türkiye'nin mevcut iklim hedeflerinin emisyonların 2038'e kadar artmasına izin verdiğini ve bu durumun 2053'e kadar net sıfır hedefine ulaşmayı zorlaştıracağını ifade ediyor. Türkiye'nin enerji kapasitesinin büyük bir kısmını oluşturan doğalgazın %95'ini, ham petrolün %83'ünü ve kömürün %60'ını ithal etmesi, ülkeyi küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalara karşı savunmasız bırakıyor.

COP31 Başkanı Murat Kurum, enerji güvenliği ve iklim hedefleri doğrultusunda "35x35" taahhüdünü destekliyor. Kurum, "Körfez'deki savaş bize bir kez daha gösterdi ki, fosil yakıtlar enerji arz güvenliğini garanti etmiyor" dedi. Ancak Climate Action Tracker'a göre, Türkiye'nin Ulusal Enerji Planı, toplam enerji tüketiminin 2035'e kadar yalnızca yaklaşık %25'inin elektrikle sağlanacağını öngörüyor.

Neden önemli?

Akdeniz ülkeleri arasında aşırı iklim etkileriyle (orman yangınları, rekor sıcaklıklar, seller) mücadele eden Türkiye için COP31 zirvesi, enerji dönüşümünü hızlandırmak adına önemli bir fırsat sunuyor. Ülke, güneş enerjisi potansiyelini değerlendirerek ve yenilenebilir enerji kapasitesini artırarak emisyonlarını önemli ölçüde azaltabilir. Ancak uzmanlar, kömürden tamamen vazgeçilmeden emisyon hedeflerine ulaşmanın mümkün olmadığını vurguluyor.