Gazze'deki Gerçeklerin Dijital Ortamda 'Yankısızlaştırılması' İddiası
Gazze'deki çatışmalara ilişkin içeriklerin sosyal medya platformlarında kasıtlı olarak kısıtlandığı ve görünürlüğünün azaltıldığı öne sürülüyor.
Ekim 2023'te Gazze'ye yönelik saldırılar sırasında, Filistinli gazeteciler ve vatandaşlar, yaşananları dünyaya duyurmak için sosyal medyayı aktif olarak kullandı. Ancak, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) gibi kuruluşlar, Meta platformlarında (Instagram gibi) Filistinlilerin maruz kaldığı şiddeti gösteren içeriklerin kaldırıldığını veya erişiminin kısıtlandığını belgeledi. Bu durum, 'Eko-kırım' (Echoicide) olarak adlandırılan bir fenomeni gündeme getiriyor; mesajın tamamen silinmemesi ancak yayılma ortamının zayıflatılarak sesin yankısını kaybetmesi anlamına geliyor.
Öne çıkanlar
- İddia Edilen Kısıtlamalar: Sosyal medya platformlarının, Gazze ile ilgili içeriklerin görünürlüğünü azaltarak veya hesapları gölgeleyerek (shadow-banning) bilgi akışını engellediği belirtiliyor.
- Gazetecilerin Deneyimleri: Milyonlarca takipçisi olan Filistinli gazeteci Ahmed Shihab-Eldin, İsrail askerlerinin iddia edilen savaş suçlarını gösteren paylaşımlarının 'kaybolduğunu' veya erişiminin kısıtlandığını ifade etti.
- Uluslararası Mahkeme Kullanımı: Shihab-Eldin'in bazı paylaşımlarının, Güney Afrika'nın İsrail'e karşı Uluslararası Adalet Divanı'ndaki soykırım davasında kanıt olarak kullanıldığı aktarıldı.
- Algoritmik Sansür: İçeriklerin tamamen kaldırılmaması ancak algoritmalar aracılığıyla erişiminin ve keşfedilebilirliğinin azaltılması, dijital sansürün yeni bir biçimi olarak değerlendiriliyor.
- Meta'nın Yanıtı: Meta, sistematik sansür iddialarını reddederek, içerik denetiminin politikalarına aykırı paylaşımlara dayandığını ve hataların düzeltildiğini belirtti.
Ayrıntılar
İnsan Hakları İzleme Örgütü, Instagram'ın Meta'nın 'şiddet ve kışkırtma' kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle Filistinli sivillerin öldürüldüğünü veya yaralandığını gösteren görüntü ve videoları kaldırdığını belgeledi. Bu durum, platformların sadece gönderileri kaldırmakla kalmayıp, aynı zamanda önerileri azaltarak veya kullanıcıları cezalandırma korkusuyla paylaşımlarını değiştirmeye iterek de içeriğin erişimini kısıtlayabileceğini gösteriyor.
Filistinli gazeteci Ahmed Shihab-Eldin, 1.1 milyondan fazla takipçisine rağmen, İsrail askerlerinin savaş suçları işlediği iddia edilen videoların veya Gazze'deki yaşamı gösteren içeriklerin platform tarafından görünmez hale getirildiğini veya erişiminin sınırlandırıldığını söyledi. Meta'nın, bu tür hesapları 'gölgelediğini' (shadow-banning) ve sayfasını defalarca görünmez kıldığını iddia etti.
Meta, Al Jazeera'nin sorularına yanıt olarak, 2023'te yaptığı bir açıklamaya atıfta bulundu ve sistematik sansür iddialarını reddetti. Şirket, hatalar yapıldığını kabul ettiğini ancak belirli bir sesi kasıtlı ve sistematik olarak bastırdığı iddialarının yanlış olduğunu savundu. Meta, içerik denetiminin politikalarına aykırı davranışlara dayandığını ve siyasi görüşlerle ilgili olmadığını vurguladı.
Neden önemli?
Dijital çağda bilgiye erişimin hiç bu kadar kolay olmadığı düşünülürken, bazı çatışmaların neden çok görünürken bazılarının gizli kaldığı sorusu önem kazanıyor. Algoritmik sansür, içeriği tamamen silmeden görünürlüğünü azaltarak, kamuoyunun belirli olaylar hakkındaki algısını ve kolektif hafızasını etkileyebilir. Bu durum, ifade özgürlüğü ve dijital haklar açısından ciddi endişeler yaratmakta ve küresel ölçekte güç dengelerinin dijital platformlar aracılığıyla nasıl şekillendirildiğini gözler önüne sermektedir.